Eetstoornissen · uitleg en hulp

Binge eating disorder (eetbuistoornis)

Binge eating disorder (BED) heet in het Nederlands eetbuistoornis. Je hebt regelmatig eetbuien: je eet in korte tijd veel meer dan de meeste mensen zouden doen, en je hebt het gevoel dat je niet kunt stoppen. 'Binge' betekent zoiets als 'een bui van te veel'.

Wat is een eetbuistoornis?

Na een eetbui voel je je vaak schuldig, beschaamd of somber. Anders dan bij boulimia ga je de eetbui niet regelmatig compenseren, bijvoorbeeld door over te geven, laxeermiddelen te gebruiken, te vasten of heel veel te sporten. Daardoor kan je gewicht stijgen, maar niet iedereen met een eetbuistoornis heeft overgewicht.

Sinds 2013 is de eetbuistoornis een officiële, aparte diagnose. Lichamelijke, psychische en sociale factoren spelen samen een rol bij het ontstaan.

Eetbui of gewoon veel eten?

Niet iedereen die soms te veel eet, heeft een eetbui. Bij een echte eetbui gaat het om een grote hoeveelheid eten in korte tijd, samen met het gevoel de controle kwijt te zijn. Vaak eet je door zonder er echt van te genieten. Eetbuien helpen soms tijdelijk om spanning, verdriet of leegte niet te voelen, maar daarna voel je je meestal slechter.

Eetbui, emotie-eten of eetbuistoornis: wat is het verschil?

Bijna iedereen eet weleens meer dan nodig, bijvoorbeeld op een feestje of als je verdrietig bent. Dat noemen we vaak emotie-eten. Dat is iets anders dan een eetbui. Bij een eetbui eet je in korte tijd veel meer dan de meeste mensen zouden doen, en heb je het gevoel dat je niet meer kunt stoppen. Dat gevoel van controleverlies is de kern.

Eén eetbui betekent nog niet dat je een eetbuistoornis hebt. Bij een eetbuistoornis, ook wel binge eating disorder (BED) of eetbui-stoornis genoemd, komen de eetbuien steeds terug, gemiddeld minstens één keer per week gedurende drie maanden. Ze geven je veel last: schaamte, schuld of somberheid. En je gaat de eetbuien niet regelmatig compenseren.

Twijfel je of dit bij jou past? De zelftest kan je helpen om je gedachten te ordenen. Het is geen diagnose. Die stelt een arts of psycholoog.

Wat is het verschil tussen een eetbuistoornis en boulimia?

Bij beide heb je eetbuien met controleverlies. Bij boulimia nervosa probeer je de eetbui daarna steeds 'ongedaan te maken'. Bij een eetbuistoornis doe je dat niet regelmatig. Vaak blijft er na een eetbui vooral een groot gevoel van schaamte over, en soms leidt dat juist weer tot de volgende eetbui. Beide zijn serieuze eetstoornissen die hulp verdienen.

Hoe herken je een eetbuistoornis?

  • Je hebt steeds terugkerende eetbuien.
  • Je eet sneller dan normaal, tot je je onaangenaam vol voelt.
  • Je eet veel, ook als je geen honger hebt.
  • Je eet liever alleen, omdat je je schaamt voor hoeveel je eet.
  • Met anderen eet je zo 'normaal' mogelijk.
  • Je verstopt verpakkingen of eten.
  • Na een eetbui voel je walging, schuld of somberheid.
  • Je bent vaak moe en lusteloos.

Diagnostische criteria volgens de DSM-5-TR

Een diagnose wordt gesteld door een arts, psycholoog of psychiater. Volgens de DSM-5-TR (2022) gaat het om:

  • Terugkerende eetbuien: binnen een afgebakende tijd veel meer eten dan de meeste mensen zouden doen, met het gevoel geen controle te hebben.
  • Minstens drie van deze vijf kenmerken:
  • veel sneller eten dan normaal
  • eten tot je je onaangenaam vol voelt
  • veel eten zonder lichamelijke honger
  • alleen eten uit schaamte over de hoeveelheid
  • je achteraf walgen van jezelf, somber of erg schuldig voelen
  • Duidelijke lijdensdruk door de eetbuien.
  • Frequentie: gemiddeld minstens één keer per week, gedurende drie maanden.
  • Geen regelmatig compensatiegedrag, en de eetbuien komen niet alleen voor tijdens boulimia of anorexia.

Hoe vaak komt het voor?

Ongeveer 1 op de 100 volwassenen heeft een eetbuistoornis. Het komt vaker voor bij vrouwen, maar ook veel mannen hebben het. Vergeleken met andere eetstoornissen komt een eetbuistoornis bij mannen relatief vaak voor.

Gevolgen voor je lichaam

  • Je maag kan uitzetten, waardoor het langer duurt voor je je vol voelt.
  • Je kunt aankomen in gewicht.
  • Er is meer kans op suikerziekte (diabetes type 2), een hoge bloeddruk en een hoog cholesterol.
  • Soms ontstaat vochtophoping in de benen.
  • Door eenzijdig eten kun je te weinig vitaminen en mineralen binnenkrijgen.

Een eetbuistoornis is een ernstige ziekte die je serieus mag nemen. Het ligt niet aan een gebrek aan wilskracht.

Gevolgen voor je gevoel en je sociale leven

Veel gevolgen lijken op die van boulimia. Je bent voortdurend bezig met eten, gewicht en je lichaam. Het plannen en geheimhouden van eetbuien kost veel tijd. Misschien ga je naar verschillende winkels, zodat niemand ziet hoeveel je koopt.

Je schaamt je voor je eetgedrag en je lichaam. Misschien voel je je zwak omdat het je niet lukt om te stoppen, of durf je niet goed meer naar buiten omdat je denkt dat anderen over je oordelen. Weet dat dit gevoel hoort bij de eetstoornis. Het zegt niets over jouw waarde als mens.

  • Gedachten over eten en je lichaam nemen veel ruimte in, waardoor er weinig overblijft voor vriendschappen, relaties, school of werk.
  • Je kunt je somber, angstig of minderwaardig voelen. Sommige mensen gaan alcohol of drugs gebruiken om zich beter te voelen.
  • Eetbuien kosten veel geld. Dat kan tot schulden leiden.
  • Je trekt je steeds meer terug en voelt je eenzaam.

Wat helpt, en wat niet?

Streng lijnen maakt eetbuien vaak erger. Het patroon 'streng zijn, eetbui, schuldgevoel, nog strenger zijn' houdt de eetbuien juist in stand. Daarom werk je in een behandeling eerst aan regelmatig eten en aan de eetbuien zelf. Vragen over gezondheid en gewicht bespreek je met je behandelaar of een diëtist die ervaring heeft met eetstoornissen.

Behandeling

  • Cognitieve gedragstherapie (CGT) is de belangrijkste behandeling. Soms start dit als begeleide zelfhulp, of in een groep. Je leert regelmatig eten, eetbuien herkennen en voorkomen, en anders omgaan met lastige gevoelens en gedachten.
  • Interpersoonlijke therapie (IPT) kan een alternatief zijn. Je werkt aan relaties en aan hoe je met problemen omgaat.
  • Een diëtist met ervaring in eetstoornissen kan helpen bij een rustig en regelmatig eetpatroon.
  • Medicijnen: bij sommige mensen helpen antidepressiva tegen eetbuien, als aanvulling op therapie en niet als enige behandeling. Bespreek dit met je arts.
  • Aanvullend: vaktherapie (zoals psychomotorische therapie), lotgenotencontact en ervaringsdeskundigheid.

Hulp bij eetbuien: wat kun je zelf doen?

Misschien probeer je al heel lang zelf te stoppen met eetbuien, en voel je je zwak omdat het niet lukt. Weet dat dit niet aan een gebrek aan wilskracht ligt. Een eetbuistoornis is een ernstige ziekte, en je verdient hulp. Deze stappen kunnen helpen:

  • Praat erover met iemand die je vertrouwt. Het geheim delen geeft vaak al opluchting.
  • Maak een afspraak met je huisarts. Hoe eerder je hulp zoekt, hoe beter.
  • Kijk met nieuwsgierigheid naar wat er vlak voor een eetbui speelt. Was je moe, eenzaam, gespannen of boos? Eetbuien hebben vaak een functie, bijvoorbeeld om een gevoel even niet te voelen.
  • Begin niet aan een streng dieet. Streng zijn met eten maakt eetbuien vaak erger.
  • Zoek contact met mensen die dit zelf hebben meegemaakt. Zij begrijpen wat je doormaakt, zonder dat je het hoeft uit te leggen.

Wat gebeurt er bij de huisarts?

Je huisarts stelt vragen over je eetgedrag, hoe je je voelt en hoe je over jezelf denkt. Meestal volgt ook een lichamelijk onderzoek. Vind je dat spannend? Je mag iemand meenemen, of je zorgen vooraf opschrijven. Als de huisarts denkt dat je een eetbuistoornis hebt, verwijst hij of zij je meestal door naar een behandelaar in de GGZ. Daar is cognitieve gedragstherapie de belangrijkste behandeling, soms eerst als begeleide zelfhulp of in een groep. De focus ligt op de eetbuien en wat eronder zit, niet op een dieet.

Herstel van een eetbuistoornis

Herstel is mogelijk. Het gaat vaak niet in een rechte lijn: er zijn goede weken en weken waarin het weer moeilijk is. Een terugval betekent niet dat je opnieuw begint. Herstel gaat over meer dan minder eetbuien. Het gaat ook over milder naar jezelf kijken, je gevoelens leren kennen en weer ruimte krijgen voor vriendschappen, werk en dingen die je leuk vindt. Lees meer over herstel in vijf fases en terugval voorkomen, of laat je inspireren door de herstelverhalen in Stories of Hope.

Begeleiding bij ISA Power, naast behandeling

ISA Power biedt begeleiding door ervaringsdeskundige coaches, als aanvulling op behandeling. Onze coaches weten uit eigen ervaring hoe het voelt om vast te zitten in eetbuien en schaamte. Bij ons hoef je niets te verbergen.

Sta je op een wachtlijst of zit je al in behandeling? Dan stemmen we graag af met je behandelaar. Bekijk ook wat de kosten en vergoedingsmogelijkheden zijn.

Voor naasten

Maak je je zorgen om iemand met eetbuien? Schaamte maakt het vaak moeilijk om erover te beginnen. Kies een rustig moment, vertel wat je ziet en hoe je je voelt, zonder te oordelen over eten of uiterlijk. Ook jij mag steun krijgen. Kijk bij coaching voor naasten.

Je hoeft het niet alleen te doen

Als je een eetbuistoornis hebt, kan het een enorme opluchting zijn om erover te praten. Een goede eerste stap is je huisarts.

Bij ISA Power bieden we geen reguliere eetstoornisbehandeling zoals de GGZ. Wel bieden we specialistische begeleiding als aanvulling op bestaande zorg. Voor onze coaches en ervaringsdeskundigen hoef je je niet te schamen. Neem gerust contact op via support@isapower.nl of bel +31 (0)85 060 1660.

Denk je aan zelfdoding? Bel 113 of gratis 0800-0113, of chat via 113.nl. Bij direct gevaar bel je 112.

Veelgestelde vragen over binge eating disorder

Wat is binge eating disorder?

Binge eating disorder (BED) is de Engelse naam voor de eetbuistoornis. Je hebt steeds terugkerende eetbuien waarbij je de controle over je eten kwijt bent, en je voelt je daarna vaak schuldig, beschaamd of somber. Anders dan bij boulimia compenseer je de eetbuien niet regelmatig.

Wat is het verschil tussen een eetbui en een eetbuistoornis?

Een eetbui is één moment waarop je in korte tijd veel eet en niet kunt stoppen. Bij een eetbuistoornis komen eetbuien steeds terug, gemiddeld minstens één keer per week gedurende drie maanden, en geven ze je veel last.

Hoe kom je van eetbuien af?

Er is geen snelle oplossing, en streng lijnen maakt eetbuien vaak erger. Een goede eerste stap is erover praten en naar je huisarts gaan. Cognitieve gedragstherapie is de belangrijkste behandeling. Begeleiding door een ervaringsdeskundige coach kan daarnaast helpen.

Kun je herstellen van een eetbuistoornis?

Ja, herstel is mogelijk. Het kost tijd en gaat vaak met ups en downs. Met goede hulp leer je anders omgaan met lastige gevoelens en krijg je weer ruimte voor andere dingen in je leven.

Biedt ISA Power behandeling voor een eetbuistoornis?

ISA Power biedt begeleiding door ervaringsdeskundige coaches, als aanvulling op behandeling. Je kunt vaak zonder wachtlijst starten, ook online.

Herken je jezelf hierin?

Je hoeft dit niet alleen te doen. Onze coaches weten uit eigen ervaring hoe het voelt. ISA Power biedt geen reguliere eetstoornisbehandeling zoals de GGZ, maar specialistische begeleiding als aanvulling op bestaande zorg. Vaak zonder wachtlijst.

Bronnen (7)

Laatst gecontroleerd: november 2026. Deze informatie vervangt geen medisch advies. Twijfel je over je gezondheid? Neem contact op met je huisarts.