Door Isabelle Plasmeijer, oprichter van ISA Power
Je hebt al zoveel geprobeerd. Je wilt herstellen. Waarom blijft die eetstoornis dan zo hardnekkig?
Misschien heb je al drie behandelingen gehad, of vijf. Misschien loop je al tien jaar rond in de GGZ. Je hebt gesprekken gevoerd, voedingsschema’s gevolgd, aan je gedachten gewerkt en misschien meerdere opnames achter de rug. Toch is de eetstoornis er nog steeds, en vraag je je af of je ooit echt zult herstellen.
Na zoveel teleurstellingen gaan sommige mensen geloven dat ze te ingewikkeld zijn, niet gemotiveerd genoeg, of dat er niets meer is wat helpt. Maar wat als we de vraag anders stellen? Wat als niet jij het probleem bent, maar we nog niet goed genoeg begrijpen wat jouw eetstoornis in stand houdt?
Ik werk al jaren met mensen met een eetstoornis, ook met mensen die na verschillende behandelingen de hoop bijna hebben opgegeven. Juist bij hen vind ik het belangrijk om nieuwsgierig te blijven. Niet alleen naar wat er misgaat, maar vooral naar waarom veranderen zo moeilijk blijft.
Een eetstoornis heeft vaak een functie
Dat klinkt misschien vreemd. Hoe kan iets wat zoveel verdriet, angst en lichamelijke schade veroorzaakt, ook een functie hebben? Toch zie ik het vaak in mijn praktijk. Een eetstoornis kan een manier zijn geworden om met moeilijke gevoelens om te gaan, om controle te voelen als het leven onvoorspelbaar is, om spanning te reguleren of emoties te verdoven die anders te overweldigend zijn.
Voor sommige mensen voelt de eetstoornis als een vertrouwde metgezel. Niet omdat ze er gelukkig van worden, maar omdat ze bang zijn voor wat er gebeurt als ze hem loslaten. Je kunt oprecht verlangen naar herstel en tegelijk doodsbang zijn om de eetstoornis kwijt te raken. Die tegenstrijdigheid wordt soms gezien als een gebrek aan motivatie, terwijl er vaak veel angst achter zit. Angst voor verandering, voor emoties, voor het onbekende. Of voor de vraag wie je eigenlijk bent zonder die eetstoornis.
Zolang de eetstoornis nog iets lijkt op te lossen, blijft de behoefte eraan bestaan, ook als iemand heel goed weet hoeveel schade het gedrag aanricht. Daarom vraag ik niet alleen waarom iemand niet stopt, maar vooral: wat geeft de eetstoornis jou nog? En wat is er nodig om dat op een andere, gezondere manier te vinden?
Soms blijft de functie van de eetstoornis doorsudderen
Je kunt weer leren eten, aankomen en stoppen met bepaalde rituelen. Maar wat als de angst, de spanning of de behoefte aan controle eronder nog steeds aanwezig zijn? Dan kan het gedrag terugkomen, of zich op een andere manier uiten. Iemand eet misschien voldoende, maar blijft alles willen controleren. Of de dwang verschuift naar sporten, presteren of voortdurend bezig zijn met gezond eten.
Soms worstelt iemand jarenlang zonder dat duidelijk wordt waarom. Juist dan moeten we verder kijken dan alleen psychologische verklaringen. Ondervoeding kan op zichzelf angst, dwang en concentratieproblemen versterken. Ook lichamelijke aandoeningen, neurobiologische kwetsbaarheden en andere psychische problemen kunnen herstel moeilijker maken.
Bij autisme kunnen bijvoorbeeld prikkelgevoeligheid, behoefte aan voorspelbaarheid en moeite met verandering een grote rol spelen. Bij ADHD kunnen impulsiviteit, innerlijke onrust en moeite met emotieregulatie meespelen. Dat betekent niet dat autisme of ADHD automatisch een eetstoornis veroorzaakt. Wel dat we moeten begrijpen hoe factoren elkaar beïnvloeden, en waarom een behandeling die voor de een goed werkt, voor de ander juist te overweldigend kan zijn.
De GGZ zit vol mensen die willen helpen
Hier wil ik iets belangrijks over zeggen, omdat ik veel respect heb voor de mensen die in de reguliere GGZ werken. Er lopen daar ontzettend veel betrokken professionals rond. Mensen met idealen en dromen, die ooit voor dit vak kozen omdat ze iets voor een ander willen betekenen.
Tegelijk werken zij binnen een systeem van richtlijnen, protocollen, wachtlijsten, behandeluren en organisatorische grenzen. Die structuur heeft zeker een functie: we moeten weten of een behandeling werkt en veilig is. Maar een mens laat zich niet altijd vangen in een protocol, en niet iedereen past in dezelfde behandelvorm.
Soms komt het belangrijkste gesprek pas na drie kwartier. Soms durft iemand tijdens een wandeling iets te vertellen wat in een behandelkamer niet naar boven komt. Soms heeft iemand geen nieuwe opdracht nodig, maar een moment waarop er echt geluisterd wordt, zonder op de klok te kijken. En soms vraagt herstel om steun op het moment dat de spanning ontstaat: aan tafel, in de supermarkt, thuis, midden in het gewone leven.
Daar laten we volgens mij nog veel kansen liggen. Niet omdat professionals niet betrokken genoeg zijn, maar omdat de tijd en mogelijkheden niet altijd aansluiten bij wat iemand echt nodig heeft.
Wat heb je aan een gezond lichaam als je er nog niet in wilt wonen?
Deze vraag raakt voor mij de kern van herstel. Lichamelijk herstel is noodzakelijk. Een lichaam heeft voldoende voeding nodig, en bij ernstige ondervoeding kan medische behandeling levensreddend zijn. Maar stel dat iemand weer een gezond gewicht heeft, en zich nog steeds ongelukkig voelt in dat lichaam. Elke dag een gevecht voert met zichzelf, en bang blijft om aan te komen of de controle te verliezen. Zijn we dan klaar?
Voor mij niet. Want wat heb je aan een gezond lichaam als je er nog niet in wilt wonen?
Daarmee bedoel ik niet dat lichamelijk herstel moet wachten tot iemand zich emotioneel beter voelt, integendeel. Lichamelijk, emotioneel en psychisch herstel horen hand in hand te gaan. Naast eten en gewicht verdienen ook lichaamsbeleving, zelfcompassie, veiligheid, identiteit en zingeving aandacht. Zodat iemand niet alleen sterker wordt, maar zich ook weer thuis gaat voelen in zichzelf.
Herstel gaat voor mij niet alleen over overleven, maar vooral over opnieuw leren leven.
Waarom maatwerk zo belangrijk is
Bij ISA Power geloven we dat ieder mens een eigen verhaal heeft, en dat je daarom niet iedereen op dezelfde manier kunt begeleiden. De een heeft vooral duidelijkheid en structuur nodig, de ander juist meer autonomie. Iemand met autisme heeft misschien baat bij een voorspelbare omgeving en aanpassingen in communicatie of prikkels. Iemand die al jaren in behandeling is, heeft misschien vooral behoefte aan een andere manier van contact.
Daarom kijken we niet alleen naar de diagnose, maar naar de persoon erachter. Wat heb jij meegemaakt? Wat heb je al geprobeerd, wat werkte wel en wat niet? En wat houdt jouw eetstoornis vandaag nog in stand?
Onze ervaringsdeskundige coaches weten hoe ingewikkeld het is om iets los te laten waar je vanaf wilt én afhankelijk van bent geworden. We nemen de tijd voor verbinding en gesprekken, maar ook voor het gewone leven: samen oefenen, ontdekken, wandelen en ervaren. We werken met compassie, zonder de nodige grenzen uit het oog te verliezen, en zoeken steeds opnieuw aansluiting bij wat iemand op dat moment nodig heeft.
Dat betekent niet dat wij de reguliere behandeling vervangen. ISA Power biedt begeleiding, geen vervanging van specialistische medische of psychologische behandeling. Juist daarom vinden we samenwerking met de GGZ, artsen en andere zorgprofessionals zo belangrijk. Passende zorg hoeft geen keuze te zijn tussen twee werelden. Soms ontstaat de beste steun juist als we die werelden verbinden.
En wat als de behandeling niet aanslaat?
Dan moeten we opnieuw durven kijken, in plaats van te concluderen dat iemand niet gemotiveerd genoeg is, of dezelfde aanpak te blijven herhalen. Samen onderzoeken wat er gebeurt, en wat nog te weinig aandacht heeft gekregen.
Misschien is het lichaam nog onvoldoende hersteld. Misschien spelen trauma, angst, dwang of neurodivergentie mee, is er te weinig steun thuis of past de behandelvorm niet goed. Het kan ook zijn dat de stap die gevraagd wordt op dat moment simpelweg te groot is, waardoor angst en weerstand alleen maar groeien.
En soms weten we het nog niet. Ook dat mogen we erkennen. Niet alles heeft één duidelijke oorzaak, en niet iedere behandeling werkt voor iedereen. Maar dat is geen reden om te stoppen met zoeken. Soms past een andere bewezen behandeling beter, soms is aanvullende begeleiding, een aangepaste aanpak of intensievere zorg nodig. En soms begint verandering met het opnieuw opbouwen van vertrouwen.
Aan iedereen die de hoop op herstel begint te verliezen
Misschien lees je dit terwijl je al vijf, tien of zelfs twintig jaar een eetstoornis hebt. Je bent moe van alle gesprekken, van steeds opnieuw je verhaal vertellen, van behandelingen die beginnen met hoop en eindigen in teleurstelling. Misschien denk je inmiddels: laat maar, het heeft toch geen zin meer.
Dan wil ik je iets zeggen: geef alsjeblieft niet op.
Dat je nog niet hersteld bent, betekent niet dat je nooit kunt herstellen. Het betekent ook niet dat je harder je best moet doen, of dat je gefaald hebt. Misschien zijn er factoren die nog niet goed zijn onderzocht, heb je andere steun nodig, of is er een manier om met je angst, spanning of verdriet om te gaan die je nog niet hebt ontdekt.
Vraag hulp, ook als je je schaamt of denkt dat niemand je meer kan helpen. Durf samen met je behandelaar opnieuw te onderzoeken wat je nodig hebt. Herstel is geen wedstrijd en heeft geen vaste einddatum. Soms gaat het langzaam, zijn er terugvallen of is vooruitgang eerst nauwelijks zichtbaar. Maar zolang we nieuwsgierig blijven naar wat jou belemmert én naar wat jou kan helpen, blijven er mogelijkheden om stappen te zetten.
Je bent niet je eetstoornis. Je bent zoveel meer dan alles wat je tot nu toe hebt geprobeerd. Je verdient niet alleen een gezond lichaam, maar ook een leven waarin je je thuis voelt.
Isabelle Plasmeijer, oprichter ISA Power
Begeleiding bij eetstoornissen, ook als je al veel hebt geprobeerd
Bij ISA Power bieden we persoonlijke, ervaringsdeskundige begeleiding aan mensen met een eetstoornis en hun naasten. We kijken niet alleen naar eetgedrag en gewicht, maar ook naar emoties, dagelijkse uitdagingen en omstandigheden die herstel beïnvloeden. Waar nodig werken we samen met de reguliere GGZ en andere zorgprofessionals, zodat begeleiding en behandeling elkaar aanvullen.
Heb jij, of heeft jouw kind, al meerdere behandelingen gehad en zoek je passende aanvullende steun? Plan een vrijblijvend intakegesprek of neem contact met ons op. We denken graag met je mee.
Gaat het nu echt niet goed? Neem contact op met je huisarts of bel 113 (gratis via 0800-0113). Bij direct gevaar: bel 112.

