Eetstoornis en andere psychische klachten (comorbiditeit)

Een eetstoornis komt zelden alleen. Veel mensen met anorexia, boulimia of een eetbuistoornis hebben ook last van angst, somberheid, dwang of andere klachten. Dat heet comorbiditeit. In dit artikel lees je hoe vaak dat voorkomt, hoe het samenhangt en wat je zelf kunt doen.

Wat is comorbiditeit?

Comorbiditeit betekent dat iemand twee of meer psychische aandoeningen tegelijk heeft. Bij eetstoornissen is dat eerder regel dan uitzondering. De klachten beïnvloeden elkaar: angst kan de eetstoornis voeden, en de eetstoornis kan somberheid of angst weer versterken.

Hoe vaak komt het voor?

  • In een groot Amerikaans bevolkingsonderzoek had 56% van de mensen met anorexia, 95% van de mensen met boulimia en 79% van de mensen met een eetbuistoornis ooit ook een andere psychische aandoening (Hudson e.a., 2007).
  • Een overzichtsstudie uit 2022 vond dat angststoornissen het vaakst samengaan met een eetstoornis (tot 62%), gevolgd door stemmingsstoornissen zoals depressie (tot 54%). Middelengebruik en PTSS komen bij tot 27% voor (Hambleton e.a., 2022).
  • Ongeveer twee derde van de mensen met anorexia of boulimia heeft ooit een angststoornis gehad. De dwangstoornis (41%) en sociale angst (20%) kwamen het meest voor (Kaye e.a., 2004).

Welke klachten gaan vaak samen met een eetstoornis?

Angst en dwang

Angst begint vaak al in de kindertijd, nog vóór de eetstoornis. Onderzoekers zien dat als een mogelijke kwetsbaarheid (Kaye e.a., 2004). Recent onderzoek bij jongeren laat zien dat het ook andersom werkt: eetstoornisklachten vergroten de kans op latere angstklachten (2024). Voor veel mensen voelt de eetstoornis als een manier om angst en onrust te dempen. Dat maakt loslaten zo spannend.

Depressie

Somberheid, lusteloosheid en een negatief zelfbeeld komen veel voor, zeker bij ondergewicht en na eetbuien. Ondervoeding zelf kan stemming en concentratie flink beïnvloeden.

Trauma en PTSS

Ingrijpende ervaringen, zoals misbruik of pesten, komen vaker voor bij mensen met een eetstoornis, vooral bij boulimia en de eetbuistoornis. Lees ook ons artikel over eetstoornissen en seksueel misbruik.

Middelengebruik

Alcohol- en middelengebruik zie je vaker bij eetstoornissen met eetbuien of compensatiegedrag, zoals boulimia en de eetbuistoornis (Hambleton e.a., 2022).

Autisme en ADHD

Autisme komt vaker voor bij mensen met een eetstoornis, vooral bij anorexia. Een overzichtsstudie schatte dat ongeveer 1 op de 5 mensen in eetstoornisgroepen autistische kenmerken of autisme heeft, al is dat cijfer nog onzeker (Huke e.a., 2013). ADHD komt vaker voor bij boulimia en de eetbuistoornis (scoping review, 2025). Hulp werkt beter als daar rekening mee wordt gehouden.

Zelfbeschadiging en suïcidale gedachten

Ook die komen vaker voor. Lees meer in ons artikel over eetstoornissen en zelfbeschadiging. Heb je gedachten aan zelfdoding? Bel 113 of gratis 0800-0113, dag en nacht.

Waarom is dit belangrijk?

Bijkomende klachten maken een eetstoornis vaak zwaarder en hardnekkiger, en kunnen het herstel vertragen als ze niet worden meegenomen (Hambleton e.a., 2022). Daarom is het belangrijk dat je behandelaar naar het hele plaatje kijkt. De Zorgstandaard Eetstoornissen vraagt om samenhangende zorg, waarbij de eetstoornis en de andere klachten samen worden aangepakt.

Mensen met meerdere klachten worden helaas nog vaak van de ene instelling naar de andere verwezen. Goede samenwerking tussen hulpverleners en een duidelijk aanspreekpunt helpen om dat te voorkomen.

Hoeveel mensen hebben een angststoornis?

Volgens het NEMESIS-3-onderzoek (2019-2022) had 15,2% van de Nederlanders van 18 tot 75 jaar in het afgelopen jaar een angststoornis. Bij vrouwen was dat 19,4%, bij mannen 11,0%. Jongvolwassenen van 18 tot 24 jaar hebben er het vaakst last van (19,9%). Het aantal is gestegen: van 10,1% in 2007-2009 naar 15,6% in 2019-2022 (18 tot 64 jaar).

Voor eetstoornissen zijn geen recente landelijke cijfers. Schattingen gaan uit van ongeveer 180.000 mensen met een eetbuistoornis, ruim 22.000 met boulimia en enkele duizenden met anorexia.

Wat is een angststoornis?

Angst is een gezonde reactie op gevaar. Bij een angststoornis is de angst veel sterker dan de situatie vraagt, houdt hij lang aan en ga je dingen vermijden. Daardoor raakt je dagelijks leven, je werk, school of contact met anderen in de knel. Lichamelijke klachten zoals hartkloppingen, zweten, benauwdheid, misselijkheid of het gevoel te stikken horen er vaak bij.

Welke angststoornissen zijn er?

In de DSM-5 vallen onder de angststoornissen onder andere:

  • paniekstoornis
  • agorafobie (angst voor plekken waar je moeilijk weg kunt)
  • sociale angststoornis
  • specifieke fobie
  • gegeneraliseerde angststoornis (veel en lang piekeren)
  • separatieangst

De dwangstoornis en PTSS worden sinds de DSM-5 apart ingedeeld. Hypochondrie heet nu ziekteangststoornis.

"Ruim negen jaar had ik anorexia. Dat was niet het enige. Ik kreeg ook enorme last van angst. Angst om met de trein te gaan, angst om te fietsen, op den duur was ik overal bang voor. Het leek wel angst voor de angst. Ik wist dat die angsten niet reëel waren, en toch was ik bang. Door mijn angsten op te schrijven, enge situaties niet meer uit de weg te gaan en vriendelijker tegen mezelf te praten, heb ik geleerd ermee om te gaan."

Wat kun je zelf doen bij angst?

  • Kijk naar je gedachten. Kloppen ze wel? Wat zou je tegen een vriendin zeggen in dezelfde situatie?
  • Houd een dagboekje bij. Wat gebeurt er, wat denk en voel je, en wat doe je dan?
  • Vermijd niet alles. Angst wordt vanzelf minder als je in de situatie blijft. Begin klein en bouw het op.
  • Kom tot rust. Rustig ademen, wandelen of iemand bellen die je vertrouwt.
  • Wees mild voor het deel van jou dat bang is. Het probeert je te beschermen. Als je het met nieuwsgierigheid benadert in plaats van ertegen te vechten, ontstaat er vaak meer ruimte.

Helpt dit onvoldoende? Bespreek het met je huisarts. Gesprekken met een psycholoog, en soms medicatie, kunnen goed helpen bij angst.

Hoe Isa Power je kan helpen

Isa Power biedt geen klassieke eetstoornisbehandeling zoals de GGZ, maar specialistische begeleiding als aanvulling op bestaande zorg. Onze ervaringsdeskundige coaches weten hoe het voelt als angst en een eetstoornis door elkaar heen lopen. Ze denken met je mee en begeleiden je, naast je behandeling, in het omgaan met angst en je eetstoornis.

Bronnen

  • Hambleton A. e.a. (2022). Psychiatric and medical comorbidities of eating disorders: findings from a rapid review of the literature. Journal of Eating Disorders. Lees online
  • Hudson J.I. e.a. (2007). The prevalence and correlates of eating disorders in the National Comorbidity Survey Replication. Biological Psychiatry. PubMed
  • Kaye W.H. e.a. (2004). Comorbidity of anxiety disorders with anorexia and bulimia nervosa. American Journal of Psychiatry. PubMed
  • Angst en eetstoornisklachten bij adolescenten: systematische review en meta-analyse (2024). European Child & Adolescent Psychiatry. Lees online
  • Huke V. e.a. (2013). Autism spectrum disorders in eating disorder populations: a systematic review. European Eating Disorders Review. DOI
  • Autism, ADHD, and their traits in adults with bulimia nervosa and binge eating disorder: a scoping review (2025). Lees online
  • RIVM / Trimbos-instituut, Monitor Mentale gezondheid, NEMESIS-3: angststoornissen. rivm.nl
  • NOS (2019). 180.000 Nederlanders lijden aan een eetbuistoornis. nos.nl
  • Thuisarts.nl (NHG). Angststoornis. thuisarts.nl
  • American Psychiatric Association. DSM-5. psychiatry.org
  • Zorgstandaard Eetstoornissen (GGZ Standaarden). ggzstandaarden.nl

Laatst gecontroleerd: november 2026.

Wil je praten met iemand die het zelf heeft meegemaakt?

Isa Power biedt geen klassieke eetstoornisbehandeling zoals de GGZ, maar specialistische begeleiding door ervaringsdeskundige coaches, als aanvulling op bestaande zorg. Zonder wachtlijst.

Plan een intake

Heb je acuut hulp nodig? Bel 113 of gratis 0800-0113, dag en nacht bereikbaar.

Vorige
Vorige

Eetstoornissen en seksueel misbruik

Volgende
Volgende

Moeite met aankomen bij een eetstoornis